Biface. Trasalba. Amoeiro

09/09/2021 | 2021 | peza do mes
2021_09_p

O achado do que hoxe falamos é unha peza biface, atopada polo Sr. Augusto Veiga Rubianes en 1986, embutida nun muro, fóra de todo contexto, nos Chaos de Amoeiro.

Trátase dunha cuarcita de gran fino e de cor rosada, que configuraba un seixo rodado tallado por ambas as caras.Ten unha reserva do córtex orixinal, de cor beixe, polo anverso, duns 3 x 2 cm e non presenta reserva cortical polo reverso. A peza amosa múltiples extraccións con percusor duro e talvez brando, tendo un nervio central polo anverso, desde a reserva ao vértice. O talón está totalmente tallado con extraccións menores, así como os bordos.

Os bifaces eran empregados como útiles de uso múltiple: percusores, escavadores, punzóns, fíos, etc. Considéranse pezas típicas do Paleolítico Inferior e Medio, aínda que poden aparecer en varias facies do Musteriense e ata no Paleolítico Superior.

Entrada ó edificio románico do Museo

01/08/2021 | actividades
Museo_románico

As obras de rehabilitación -hoxe en curso- do Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense, instalado desde a década dos cincuenta do século pasado no antigo Pazo do Bispo, implicaron preceptivos traballos de investigación arqueolóxica previa, dos que gran parte dos restos descubertos se integraron no proxecto de rehabilitación arquitectónica.

Nos traballos arqueolóxicos efectuados no ano 2003 documentábase a antiga portada de acceso ao pazo románico do bispo, comezado a edificar durante o episcopado de Diego Velasco na primeira metade do século XII.  Esta portada quedou anulada  polas reformas que sufríu esta zona do pazo a raíz do forte incendio acontecido a mediados do século XVII coincidindo co episcopado de Antonio Paino, do que Muñoz de la Cueva, en 1726 na súa obra Noticias históricas de la Santa Iglesia Cathedral de Orense,  nos di que “tuvo que reparar el Palacio Episcopal , que padeció un grande incendio…”; incendio ben documentado nas intervencións arqueolóxicas tanto no subsolo como nas estratigrafías murarias. Hai que ter en conta, ademais, que desde finais do século XVI o pazo contaría cun novo acceso desde a rúa Bispo Carrascosa.

A imaxe, tomada desde a planta baixa dos apousentos que Muñoz de la Cueva manda edificar ao carón da igrexa barroca de Santa María -da que vemos a nosa dereita parte do paramento sur da nave-, mostra ao fondo un arco de acceso, dobre, liso, apuntado e con marcas de canteiro, que debemos ver como unha solución construtiva do románico tardío ou do protogótico para grandes vanos que ademais reciben empuxes dun piso superior, tal como coñecemos, por exemplo, en Santa María la Real de Aguilar de Campoo. Sen embargo un paralelismo máis próximo o temos na cidade de León, na portada principal da chamada torre de Dona Berenguela, edificada, probablemente durante o reinado de Alfonso IX de León (1188-1230)  e hoxe conservada no patio de recreo do colexio das Teresianas.

A estratigrafía muraria e a propia traza da portada poñen de manifesto que non sería a que correspondería ao edificio orixinal románico senón a que, probablemente por problemas de estabilidade,  foi reedificada na rosca do seu arco –ou desde as dovelas basais- a finais do século XII ou comezos do XIII, dado que algunhas das dovelas presentan marcas de canteiro similares ás existentes nalgunhas fábricas desa época dentro do pazo. Esta reedificación supuxo, ao exterior, o encaixamento moi forzado da clave do arco na liña de imposta románica xa existente, mentres que, ao interior, dita clave mesmo rompeu a imposta. Na arquivolta inferior a clave presenta ademais un ángulo central -a modo de dúas contraclaves- ben coñecido nos arcos apuntados góticos.

As sondaxes murarias efectuadas nesta zona no ano 2003 tamén permitiron identificar, no primeiro andar e a esquerda, unha fiestra románica xeminada modificada e enmascarada polas reformas posteriores que agora, cos traballos de rehabilitación, pode ser contemplada na súa percepción orixinal, e ao carón dela,  unha porta aberta no século XVIII para comunicar o pazo románico -na zona onde entón se situaba a escribanía- cos novos apousentos mandados edificar polo bispo Muñoz de la Cueva, desde os que ademais tiña acceso directo ao corpo superior da igrexa barroca.

O pedrón de Padrón, comezo da tradición xacobea, estudado polo Padre Sarmiento

01/07/2021 | actividades
2021_03_01

Esta lámina, realizada en tinta sobre papel, pertence ao Caderno de debuxos atribuído ao Padre Sarmiento que se conserva no fondo documental do Museo Arqueolóxico e foi recentemente publicada na Peza do Mes. O investigador Justo Carnicero Méndez-Aguirre estuda o conxunto de inscricións e debuxos de diversos elementos artísticos e arquitectónicos que coinciden exactamente cos lugares por onde pasou o P. Sarmiento, nas súas tres viaxes a Galicia en 1725, 1745 e 1754-1755.

O caderno, composto por 76 láminas de formato apaisado (28 x 38 cm), encadernado en rústica e con lombo de pel, foi adquirido pola Comisión de Monumentos a comezos do século XX. A importancia deste traballo radica en que o P. Sarmiento, inmortalizou as pezas, «in situ», nos lugares onde se encontraban no século XVIII. Son pois, «fotografías» das súas viaxes.

A lámina que presentamos inclúe o debuxo do pedrón de Padrón, e textos que recollen a lenda xacobea que o rodea.

A pedra, labrada en granito era, en orixe, unha ara romana empregada como altar nas cerimonias dedicadas ao deus Neptuno. Na súa superficie pode lerse unha inscrición que os expertos traducen como “a Neptuno coas achegas dos irienses”, o que confirma a advocación ao deus romano das augas.

Posteriormente o pedrón foi “cristianizado” coa adición dunha cruz gravada. A tradición xacobea lígao coa traslatio, a chegada por mar do corpo de Santiago o Maior, afirmando que ésta foi a pedra na que a barca apostólica se amarrou cando tocou terra. Segundo a lenda, Atanasio e Teodoro, discípulos do Apóstolo, trouxeron os seus restos por mar dende Palestina a Galicia cruzando o Mediterráneo, atravesando as columnas de Hércules (o estreito de Xibraltar) e bordeando a costa atlántica. A traslatio marítima remataría en Padrón, coa chegada da barca ao porto de Iria Flavia. Alí sería amarrada a nave ao pedrón e desembarcado o corpo camiño do outeiro de Libredón, na actual Compostela, onde acabaría sendo enterrado e redescuberto oito séculos despois polo eremita Paio. Este feito provocaría o traslado do bispado de Iria Flavia a Santiago.

O pedrón atópase hoxe baixo o altar maior da igrexa de Santiago, no casco antigo de Padrón.

#DIM2021 Obradoiro didáctico “O meu, o teu, o noso Museo”

22/06/2021 | actividades
dim2018

Todos os proxectos elaborados foron magníficos!

Tras moitas deliberacións o CEIP Virxe da Pena da Sela (O Irixo) e o CEIP de Oímbra foron os colexios elixidos para desfrutar dun Obradoiro Arqueolóxico agasallo de Xeitura para o vindeiro curso escolar.

Todos os colexios participantes recibirán un lote de libros para as súas bibliotecas.

Temos que agradecer a dedicación e calidade didáctica da responsable destes obradoiros, Begoña Garrido Labrador de Xeitura.

Noraboa a todos os alumn@s e profesores porque sodes uns grandes museólogos!

Proxecto do CEIP Virxe da Pena da Sela (O Irixo)

Pescudando no noso pasado

Proxecto  do CEIP de Oímbra

Villae Olimbria

Vaso votivo. Castro de Castromao

01/06/2021 | 2021 | peza do mes
Vaso votivo. Castro de Castromao

O vaso que presentamos foi recuperado no xacemento de Castromao, na campaña de escavación de 2007, dirixida por L. Orero Grandal.

Trátase da parte superior dunha xerra ou vaso de 10’5 cm de diámetro aproximadamente cunha característica decoración. Consérvanse dúas asas da peza, aínda que se ten dito que podería ter unha terceira, agora perdida. Enriba das asas, obsérvanse cuncas hemisféricas. Na parte superior do corpo aparece un cordón plano, xunto con catro motivos realizados a molde e aplicados ao vaso. Dun lado, pódense observar a cabeza dun león e un acio de uvas e do outro, unha cesta que parece conter froitos e outro acio de uvas, aínda que cunha configuración algo diferente ao anterior.

Sobre a súa produción, as características da pasta apuntarían a unha cerámica común fina producida en Bracara Augusta.

Polo contexto de aparición da peza, podemos datala a finais do século I ou inicio do século II.

← entradas máis antigas