Antigo Pazo episcopal en reforma para sede do Museo Arqueolóxico. 1962

08/08/2022 | actividades
08_2022

“A grúa foi a verdadeira atracción das festas”. Corría o ano de 1962 e Ferro Couselo escribíalle a Francisco Pons Sorolla, arquitecto das obras do Museo Arqueolóxico de Ourense no antigo Pazo episcopal, para darlle conta do avance destas. Era un ben ansiado por moito tempo desde que ardera a súa sede do Instituto Provincial en 1927. Todo o traballo de organizar conferencias e exposicións; inventariar, catalogar e fotografar pezas da colección; recibir doazóns e materiais das escavacións arqueolóxicas; atender a persoas investigadoras e editar unha revista, podía ser estéril coas pezas en almacéns e sen un local no que desenvolver publicamente a súa vida.

Foron anos de busca dun edificio apropiado ata que conxunción de dúas necesidades propiciou a consecución da meta. En 1947, o bispo Francisco Blanco Nájera, ofrecía en venta ao Ministro de Educación Nacional o antigo Pazo episcopal para co importe recadado sufragar parte da construción do novo Seminario Maior. Acordaron o prezo en 2.008.230 de pesetas. Catro anos se demora a firma do contrato en 1951 debido a que o Ministerio tiña outras prioridades.

Un ano despois, Ferro Couselo, director do Museo, comezou a instalación provisional da exposición. A adquisición supuña, non só dispor moitos metros cadrados senón tamén contar cun edificio declarado Monumento Histórico – Artístico en 1931 polos seus numerosos valores, entre eles os arquitectónicos, ao contar cunha estrutura interior románica singular na península ibérica, conservada grazas a unha envolvente de engadidos de diferentes épocas históricas, un auténtico manual de arquitectura e construción.

O estado do edificio obrigaba a unha reforma e unha necesaria adaptación ás funcións dun Museo. Sete anos despois da compra, logo de trámites, redacción e aprobación de proxecto e conseguir o diñeiro preciso iniciábanse as obras. Pero o camiño non estaba libre de obstáculos.

En 1960 voces polémicas comezan a sentirse na cidade. Varios comerciantes piden derribar parte do edificio co fin de ampliar a rúa de bispo Carrascosa seguindo a liña de arcadas hoxe existente ata a Praza Maior, co que pretendían revitalizar esa parte da cidade.

Cando en 1962 Ferro Couselo lle escribe a Pons Sorolla, a disputa entre este grupo e os que denominan “inimigos do progreso”, que aposta pola conservación, está no seu punto álxido; hai un intento de parar a obra,  obstaculízase o traballo e faise máis notoria nos medios de comunicación. En defensa do edificio acode Vicente Risco que recorre ao lema do pobo romano contra o Papa Urbano VIII “O que non fixeron os bárbaros, fixérono os Barberini” e José Conde Corbal acuña a frase “termitas con pantalóns”. En contra, un concelleiro negaba valor ao edificio e insistía en que prexudicaba a circulación rodada e afeaba a perspectiva da Praza Maior.

Fóra do ámbito mediático, Ferro Couselo reúnese coas autoridades ourensás, emite informes e escribe oficios e cartas persoais a diferentes académicos para solicitar o seu apoio. Era unha loita na que só podía expor argumentos pois as decisións correspondían sempre a instancias superiores.

As resolucións da Real Academia de San Fernando, Dirección Xeral de Belas Artes e Comisaría Xeral do Servizo de Defensa do Patrimonio Artístico Nacional foron favorables aos intereses do Museo e da íntegra conservación do edificio.

Con 900 anos de historia, é un capítulo máis dentro da dilatada historia do edificio que se continúa escribindo, memoria dunha época na que que o deseño da cidade e o seu crecemento se modela condicionado unicamente por criterios económicos.

Cabezas castrexas de Armea. Ca.1950. Fondo Francisco Conde-Valvís

05/07/2022 | actividades
07_2022

As persoas chegamos ao mundo coa facultade de gardar na nosa mente as cousas que consideramos importantes e acordarnos delas no momento oportuno. Esa magnífica capacidade, que chamamos memoria, é sobre a que construímos a nosa historia, nos relacionamos e definimos quen somos. Recordamos algúns datos e outros non porque o cerebro tende a rexeitar o innecesario e a quedarse co que de verdade importa, por iso a memoria se complementa con outra condición; todo o que algunha vez estivo na memoria e xa non está pertence ao esquecemento. Esquecer é tan importante como recordar. Unha variable que xoga un papel importante entre o recordo e o esquecemento é o contido emocional da experiencia. Sen dúbida, os recordos cun alto contido emocional permanecen máis tempo na nosa memoria, en ocasións agardando o momento para saír á luz.

Corrían os anos 40 do século XX cando nunha conversa á volta dunha xeira arqueolóxica, a Francisco Conde-Valvís Fernández unha reminiscencia o retrae á súa infancia. Seu pai, Francisco Conde Valvís, afeccionado á arqueoloxía, coleccionista e mecenas deste Museo, nos seus recorridos pola provincia íalle inculcando o interese polo pasado. Nunha desas excursións polos arredores de Allariz, de regreso, convidouno a dar un rodeo para ir ver unhas estatuas de guerreiros nunha solaina. Nun pobo puideron ver dúas estatuas a modo de atlantes sobre o peitoril dunha casa que o emocionaron. Os estudos, a estadía no estranxeiro e os labores profesionais apartaron a Conde-Valvís das estatuas de guerreiros, ata que de novo, a conversa con Xesús Ferro Couselo lle evocou aquela vivencia. Podía describir claramente as características dos guerreiros, de modo que Ferro Couselo enseguida os recoñeceu como esculturas pertencentes á Cultura Castrexa, mais os recordos non son copias exactas das experiencias senón que a memoria reelabóraos no momento da recuperación, e Conde-Valvís descoñecía o lugar exacto de localización. Animado polo entón director do Museo emprendeu a busca intentando reconstruír aquela xornada de nenez. Así chegou ao pobo de Outeiro de laxe onde recoñeceu o lugar no que estivera décadas atrás e puído encontrar as estatuas, xa fóra do seu lugar e notablemente estragadas respecto a como as observara na primeira ocasión. O achado conduciuno a explorar as inmediacións na procura do lugar de procedencia das figuras. Deste modo, descubriu e escavou a Cibdá de Armea e identificou outros restos, como as cabezas castrexas que aparecen na fotografía que encabeza este texto, na aba do monte de Armea, no pobo de Abeledo. Os materiais da escavación, así como os restos materiais da colección de Conde-Valvís, entre os que se encontraban as estatuas, cabezas e outros relevos, que fora reunindo cos seus desvelos e nos que inverteu tempo, esforzo e diñeiro entregounos ao Museo Arqueolóxico de Ourense. A fotografía das cabezas, in situ, tomada por Conde-Valvís no intre do descubrimento foi recentemente depositada neste mesmo Museo polo seu fillo Francisco Conde-Valvís Manzanares. Son tres xeracións favorecendo cun legado ao Museo Arqueolóxico.

As cabezas castrexas xunto ás estatuas pasaron a engrosar os fondos do Museo, un dos lugares nos que se conserva a Memoria, ou as Memorias, neste caso tamén a colectiva, a que nos identifica como comunidade. En outono, nunha mostra que reunirá tamén outras pezas do mesmo contexto cultural, poderemos contemplalas e sumersirnos na memoria e incluso, sen ter experimentado os acontecementos que as rodearon, recordar e emocionarnos.

A punta Palmela da «İlla de Pazos» (Muíños, Ourense)

01/06/2022 | 2022 | peza do mes
Fotograf’a Punta palmela da Illa de Pazos, Mui–os. Ourense

A peza que presentamos é unha punta Palmela procedente das sondaxes realizadas no xacemento denominado “Illa de Pazos”. Este lugar do interior de Galicia, situado na parroquia de Barxés, termo municipal de Muíños e provincia de Ourense, recibe este curioso nome porque ocupa un outeiro ocasionalmente rodeado polas augas do encoro das Conchas, no río Limia, converténdoo nunha illa cando o nivel das augas acadan a cota máis elevada de inundación.

A punta está realizada en cobre e pesa 10,9 gr. A maioría dos autores sosteñen que, pola súa forma, tamaño e peso, podería funcionar como armadura para lanzas ou para xavelinas. Outros investigadores as relacionan con puntas de frecha, aínda que o propio peso e tamaño dificultarían tal función.

Con todo, non debemos esquecer que en momentos iniciais da metalurxia, como pode ser o caso que agora tratamos, aos artefactos de cobre, ademais da súa función utilitaria, non sería difícil engadirlle un valor de prestixio da persoa que a utiliza, que puidera asociarse con algún tipo de rango ou poder. Aínda que a procedencia parece ser dun asentamento, non poucas puntas Palmela aparecen no noroeste en enxovais funerarios, precisamente en momentos do Calcolítico e Bronce Antigo, que se caracterizan socialmente pola emerxencia da elites.

Día das Letras Galegas 2022

17/05/2022 | actividades

Día das Letras Galegas

 

 

Día Internacional dos Museos 2022

11/05/2022 | actividades
Dim2022_cartaz

O día 18 de maio celébrase o Día internacional dos Museos, este ano co lema «O poder dos Museos» e o Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense ten programadas unha serie de actividades para festexalo.

 

18 de maio, mércores

VISITA GUIADA AO LABORATORIO DE RESTAURACIÓN (Edificio Santa María de Europa)

Horario: 10.00 h, 12.00 h, 17.00 h e 19.00 h. Duración estimada: 60 min

Grupo reducido (10 persoas máximo)

VISITA GUIADA AOS ALMACÉNS DO MUSEO (Edificio Santa María de Europa)

Horario: 10.30 h, 12.30 h, 17. 30 h e 19.30 h. Duración estimada: 60 min

Grupo reducido (10 persoas máximo)

VISITA GUIADA Á SALA «ESCOLMA DE ESCULTURA»  ao lado do Claustro de San Francisco

Horario: 11.30 h e 19.30 h. Duración estimada: 60 min

Grupo reducido (20 persoas máximo)

 

É necesario anotarse a estas visitas, as prazas son limitadas

Teléfono 988 788 439 / correo electrónico: mapour@xunta.es

 

18 e 20 de maio

Obradoiros didácticos para nenos/as «O PODER DA PEDRA»

Visita á sala de «FONDOS PÉTREOS»

(Parque Arqueolóxico da Cultura Castrexa en San Cibrao de Las)

Realizado por Xeitura

Horario: de 10.00h a 13.00 h

← entradas máis antigas