Día da Muller: Ara de Calpurnia Abana

07/03/2021 | actividades | destacado
Ara Calpurnia Abana

O Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense  faise presente na celebración do Día Internacional da Muller, que neste ano 2021 leva como tema: “Mulleres líderes: Por un futuro igualitario no mundo da Covid-19”, con dúas excepcionais pezas dos seus fondos. A través delas coñeceremos as dúas mulleres que as patrocinaron. Mulleres de gran presenza na sociedade do seu tempo, que realizan ofrendas vinculadas ás súas crenzas.

O tema deste ano celebra os enormes esforzos que realizan mulleres e nenas en todo o mundo para forxar un futuro máis igualitario e recuperarse da pandemia da Covid-19. O Día Internacional da Muller é un bo momento para reflexionar acerca dos avances logrados, pedir máis cambios e celebrar a valentía e a determinación das mulleres que xogan un papel clave na historia dos seus países e comunidades.

 

Ara de Calpurnia Abana

O culto ás Ninfas protagoniza a inscrición desta ara en agradecemento a estas deidades cuxo texto di:

Nymphis Calpurnia Abana Aeboso ex visu v(otum) s(olvit) l(ibens)

Calpurnia Abana Aeboso cumpriu gustosa o seu voto ás Ninfas, baixo a inspiración dun soño.

A importancia desta ara, atopada nunha horta a carón das Burgas, é que nos dá a coñecer a Calpurnia Abana Aeboso, unha muller galaica que viviu no século II d. C. na Gallaecia Bracarense.

Calpurnia é un nome novidoso, vido de fóra e plenamente romano -Calpurnia chamábase a última muller de César- aínda que ela pertencía ao populus galaico dos Aebisocios polo que sabemos que non era da cidade auriense, se non dalgún lugar próximo, posiblemente da zona centro oriental da nosa actual provincia.

Esta muller dedica un exvoto ás Ninfas, deusas romanas das augas asociadas a este manancial termal, que posiblemente fora utilizado dende tempo inmemorial polos seus antepasados. A antiga tradición da utilización das augas das Burgas con carácter terapéutico-relixioso modernízase na figura desta muller de praenome romano, pero cuxo nome e cognome son indíxenas, ao dedicar unha ara ás Ninfas. A expresión ex visu na inscrición indica que esta muller obtivo a curación baixo a inspiración dun soño. Este ritual, denominado incubatio, ten unha orixe moi antiga. Consiste en peregrinar a un santuario ou sitio sagrado e durmir alí. A divindade, neste caso as Ninfas, revelaranlle á doente, nun soño, as causas do mal e a forma de curarse por medio das augas mineiro-medicinais, concedéndolle a estas augas un poder curativo milagroso.

Esta ara é un fermoso indicador da romanización dos habitantes da bracarense, como se deduce do propio nome de Calpurnia Abana Aeboso, unha muller que hai dezaoito séculos chegou a cidade auriense dende outro lugar da provincia na busca de saúde.

Caderno de debuxos inéditos do P. Sarmiento (1725-1755)

02/03/2021 | 2021 | peza do mes
Fotograf’a do Caderno de debuxos inŽditos de Padre Sarmiento (17

O 9 de marzo de 1695 nacía en Villafranca del Bierzo (León), Fr. Martín Sarmiento. Estamos, pois, ante o 336 aniversario do seu nacemento, e nunca mellor ocasión para dedicarlle A Peza do mes, e mostrar unha cara oculta e inédita da súa polimórfica obra. Trátase do seu caderno de debuxos, onde descubrimos a súa faceta artística.

Estes debuxos serán o complemento aos Cadernos, no que el denominou «Peregrinaciones propias». Todos os debuxos coinciden exactamente cos lugares por onde pasou o P. Sarmiento, nas súas tres viaxes a Galicia, 1725, 1745 e 1754-1755. O propio Fr. Martín Sarmiento escribiu: «Tomé y llevé conmigo, un libro en cuarto y en blanco para ir escribiendo en él mi Diario de todos mis Viajes». Nel anotou os topónimos que ía atopando no percorrido e debuxou as inscricións antigas: romanas, suevas, góticas e galegas medievais. Será o complemento á correspondencia conservada.

Este caderno facticio, de formato apaisado (28 x 38 cm), encadernado en rústica e con lombo de pel foi adquirido pola Comisión de Monumentos a comezos do século XX. Consta de 76 láminas, numeradas as 61 primeiras mentres que da 62 á 76 están sen numerar. Podemos afirmar que as primeiras, enmarcadas por marcos gravados con temas vexetais e entrelazos, cunha orla superior onde vai o número, son as definitivas, e as segundas, bosquexos e apuntamentos de campo.

Portapenacho de casco. Campamento de Aquae Querquennae

01/02/2021 | peza do mes
Portapenacho de casco. Campamento de Aquae Querquennae

Este portapenacho (apex), fabricado en bronce, pertenceu a un casco do modelo Weisenau. Apareceu durante as escavacións realizadas por Antonio Rodríguez Colmenero no campamento militar romano de Aquae Querquennae (Porto Quintela, Bande, Ourense).

A peza conserva unha altura de 5,9 cm, unha anchura máxima de 4,5 cm, un grosor máximo de 0,5 cm, e pesa 14,28 gramos. Posúe forma de forquita e está incompleta. Orixinariamente debeu ter un pé en forma de «L» mediante o cal se engancharía a unha plaquiña rectangular situada na parte cenital do casco e, deste xeito, podería suxeitar un penacho disposto de forma transversal (crista transversa). A presenza dun penacho no casco dun oficial servía para resaltar o seu status formando parte dos distintivos (insignia) que o distinguían.

Pote fundacional. Monte do Señoriño. Armea

04/01/2021 | 2021 | peza do mes
Pote fundacional

O xacemento galaico-romano do Monte do Señoriño está situado na parroquia de Santa Mariña de Augas Santas, concretamente no lugar de Armea, concello de Allariz.

A riqueza e variedade dos materiais documentados pon de manifesto a relevancia deste enclave, que sen dúbida debeu xogar un importante papel nas vías de comunicación e comercio no cambio de Era. Moi reveladora e singular é esta peza que presentamos. Trátase dunha ola de cerámica común romana estudada e interpretada polo seu descubridor, Adolfo Fernández, como «pote fundacional». A peza, exhumada durante a campaña do 2012, apareceu sobre un depósito de terra amarelenta, na nivelación dunha estancia, baixo o pavimento. Segundo o arqueólogo director das escavacións, a peza estaría colocada alí intencionadamente como posible contedor dun depósito fundacional.

Esta hipótese viuse corroborada pouco tempo despois, ao ser realizada unha minuciosa microescavación do pote e da terra que contiña por parte da restauradora Marta Lago Cerviño, no laboratorio da Universidade de Vigo. No transcurso dela apareceu un arame de ouro e unha boliña depositados sobre a terra. Trátase dunha xoia de ourivería realizada nun fío de ouro do tamaño dun cabelo. Semella un pequeno enganche moi delicado do que penduraría unha boliña de ouro e formaría, xunto con outros elementos, un pendente semellante aos brincos de nós de correr portugueses. Ademais deste singular e inesperado achado, foron sacados á luz unha pequenísima bóla dun material aínda por determinar, tal vez pasta vítrea, e numerosas láminas resinosas, que aparecen espalladas por todo o xacemento.

Bo Nadal

24/12/2020 | xeral
portal_mapour
← entradas máis antigas entradas máis recentes →