Peza do día: Placa de cinto de Santomé

17/06/2020 | xeral
caballo_santome_museo

#aculturasegue

Placa de cinto na que aparece minuciosamente representada a figura dun cabalo ao paso: cascos, cola -coas sedas marcadas por medio de incisións-, orellas, crinas, omoplata esquerda e parte da montura. A figura aparece enmarcada na parte superior e inferior por unha barra con cinco apéndices, que recordan as protuberancias que teñen algunhas fibelas rectangulares nas esquinas. A placa articularíase coa fibela mediante unha bisagra e iría unida á correa de coiro por medio de dous botóns soldados no reverso, un á altura da anca, e o outro, do que só queda o resto da soldadura, á altura da parte superior das patas dianteiras. Esta particularidade de botóns ou dobróns en lugar de remaches, individualiza as producións hispánicas das do resto do imperio romano. Os paralelos máis próximos encontrámolos nunha placa de cinto depositada na Universidade de Santiago de Compostela e noutra procedente de Argeliers (Aude).

Este tipo de broches formaba parte dos cingula militiae, cinto dos militares romanos, elemento moi importante do uniforme, ata o extremo de que por extensión o nome pasou a designar o servizo militar mesmo. Adoitaban estar realizados nunha placa rectangular de bronce, a miúdo con decoración calada, compoñendo diversos motivos. Os cingula militiae servían para suxeitar a espada e tiñan un carácter simbólico e de representación social, tanto entre os militares coma entre os funcionarios civís. A concesión do cingulum, estaba rixidamente regulamentada, levando implícita unha cerimonia suntuosa de xuramento do cargo. A súa presenza en Santomé explicaríase porque na tardorromanidade algúns elementos da vestimenta militar se integraron na indumentaria civil, e en concreto os broches de cinto, que estarían en relación coa xeneralización da túnica, peza cinguida ao corpo por medio dun cinto.

Esta placa de cinto estivo exposta recentemente na exposición “Santomé. Conxunto Arqueolóxico Natural”.

Máis información na Peza do mes de maio de 2000

Peza do día: Nosa Señora do Refuxio (Compostilla, León)

16/06/2020 | xeral
virgen_romanica_museo

#aculturasegue

Imaxe da Virxe entronizada, tallada en madeira, policromada e dourada, de tradición románica. O seu rostro, de perfil ovalado e faccións doces, enmárcase por un veo suxeito por unha coroa que cae debuxando un zigzag ata os ombreiros. Viste túnica e manto de rica policromía en vermello e azul enriquecidos por motivos de rombos e bordes dourados. Lémbranos, nas súas liñas e cores, ás pinturas do románico catalán e as nítidas cores das miniaturas. Os brazos, que hoxe non se conservan, sosterían ó Neno, como é propio nestas Virxes.

A iconografía, moi tradicional, responde a modelos románicos de influencia bizantina, onde predomina a presenza de María como Theotocos, sempre en relación directa coa figura do Salvador, o seu fillo, ó que sostén en brazos, sen manter con Él unha relación maternal, amosándoo ó mundo. María represéntase, así, como a muller que fai posible o milagre da Redención, e como tal se amosa, con toda a dignidade, situada nun trono, hierática, frontal e intemporal. Empregando, para isto, unha composición pechada en volúmes xeométricos, reforzada polo emprego da liña recta.

O lugar de Compostilla (Ponferrada, León) ó que pertencía esta Virxe realizada no século XII, era paso obrigado para os peregrinos que, procedentes de toda Europa necesitaban, ó chegar a Ponferrada, cruzar os ríos Sil e Boenza. Seguramente, a ermida, era como unha das moitas, que nestas épocas de perigos e oracións, abundaban por todo o Camiño de Santiago, e que, presididas pola imaxe de Nosa Señora, servían á vez de lugar de oración e de refuxio. Hoxe, este nome lévao unha central térmica e pouca xente lembra o que foi na súa orixe. Sen embargo, gracias ó labor de recuperación e conservación do Patrimonio realizada durante longos anos pola Comisión de Monumentos de Ourense, a imaxe da Virxe consérvase neste Museo e está exposta na sala Escolma de Escultura.

Máis información na Peza do mes de abril de 1999

Peza do día: Ola. Castro Coto do Mosteiro

15/06/2020 | xeral
Fotograf’a Ola do Castro Coto de Mosteiro

#aculturasegue

Na campaña de escavación do ano 1984, dirixida por Luís Orero Grandal, no castro Coto do Mosteiro foi documentada esta ola. O castro localízase no lugar do Mosteiro, parroquia de Santa Uxía de Lobás, no concello do Carballiño. A súa fase de ocupación iniciase ao redor do século IV a. C, no momento da segunda Idade do Ferro, cando se produce o levantamento dos novos poboados fortificados, asentados nos vales, a media ladeira ou en outeiros, e rodeados de terras cun aproveitamento agrícola. Esta localización orixina a construción de importantes sistemas defensivos de murallas, foxos e parapetos, ás veces de grande altura e monumentalidade. E será no Ferro final, sobre o século I d. C, cando remate a ocupación de Mosteiro.

Esta ola recuperouse, en oito fragmentos, na primeira campaña de escavación. Modelada á man, ten forma globular, medianas dimensións (11 cm x 18 cm) e o bordo lixeiramente exvasado. Na ombreira está decorada con tres liñas paralelas incisas, as dúas superiores enmarcan unha franxa decorada con tres círculos estampados e acompañados de dúas filas cun punteado; debaixo, no comezo da barriga, están os abanos recheos de pequenas liñas impresas de punteado e rematados nos extremos con dous círculos e no vértice con tres círculos estampados. A decoración dos motivos en abano e as súas distintas variedades e combinacións é a máis característica do Coto do Mosteiro, testificada polos numerosos exemplares atopados.

Máis información na Peza do mes de maio de 2018

Los cellarium y apotheca medievales monacales. Un excepcional patrimonio arquitectónico gallego olvidado

Portada Anexo 40

Peza do día: Caixa para selo de época romana

11/06/2020 | xeral
caixa selo_museo

#aculturasegue

Esta caixa para selo procede do asentamento romano dos Baños de Río Caldo (Lobios). Presenta forma de corazón coa tapadeira decorada cun círculo en relevo, do que saen dúas liñas en forma de corazón. Conserva restos de pasta vítrea de cores vermella e verde. Este singular obxecto está relacionado co servizo postal, coñecido como cursus publicus, instituído por Augusto e permitía a relación entre o goberno central e o periférico do imperio.

Estes curiosos recipientes servían para protexer ós fráxiles selos persoais de cera, que garantían a inviolabilidade e segredo do material enviado. Despois de atar cun cordón as taboíñas enceradas, moi usadas na correspondencia privada, os rolos con escritura ou calquera outro paquete, os extremos da corda eran introducidos na caixa polas fendeduras laterais; a continuación, vertíase a cera sobre o nó e imprimíase sobre a cera o selo persoal, pechándose por medio da tapadeira. Fixábase o paquete postal pola cera que fluía polos orificios da base, que o mesmo tempo teñen a función de deixar entrar aire, asegurando un perfecto selado.

No tocante a súa cronoloxía, véñense situando a partir do século III d C., como ésta empregada nos Baños de Río Caldo, nun ambiente de casa de campo, que tamén debeu de prestar servizo de índole público en relación coa posta romana, pois nesta zona os investigadores sitúan a mansio Aquis Originis.

Más información en la Pieza del mes de enero de 2006

← entradas máis antigas entradas máis recentes →