Punta solutrense de Casardomato

01/09/2020 | 2020 | peza do mes
Punta solutrense de Casardomato

A peza presentada aquí procede do Colexio de Casardomato (actual CEIP Albino Núñez) en San Miguel de Canedo, na beira dereita do Miño ao seu paso pola cidade de Ourense. Foi doada en 1987 polo seu descubridor, Manuel Penín, ao Museo Arqueolóxico Provincial e permanecía inédita desde entón.

Trátase dunha punta foliácea do tipo «folla de loureiro» de base apuntada pertencente ao período identificado como Solutrense superior, que se enmarca cronoloxicamente entre o 20.000 e o 17.000 BP. A súa denominación provén dos xacementos epónimos de Solutré, na rexión de Borgoña (Francia).

O Solutrense desenvólvese durante os momentos máis rigorosos da última glaciación (LMG) e trátase dunha fase caracterizada, fundamentalmente, pola extensión e desenvolvemento das técnicas de talla e retoque baseadas no percusor brando, a percusión indirecta e a talla por presión. Ese perfeccionamento nas técnicas de talla permitiu que os cazadores-recolectores que habitaban en este período fosen capaces de crear pezas foliáceas de bela factura e tan características como esta punta de Casardomato conservada no Museo Arqueolóxico.

Boletín Avriense. Tomo XLVIII-XLIX

Bol Avriense XLVIII-XLIX

O MAPOU e o aniversario de NÓS

03/08/2020 | xeral
_DSC0137

As pernas xa non respondían como antano. En 1950, Cuevillas mantiña o porte de dandi que o caracterizara desde os seus anos mozos, mais perdera a axilidade que requiría o traballo dun arqueólogo. Un arqueólogo que non pode ir ao campo non é un arqueólogo completo, pensaba Cuevillas. Á súa dereita, Luís Pericot está de visita en Galicia e para na casa de Cuevillas. Aproveitan para visitar o Castromao. Tres anos máis tarde, durante o III Congreso Nacional de Arqueoloxía, Cuevillas xa non pode acompañalo na subida ao Castro de San Cibrao de Las. Desde os anos trinta, Cuevillas sufría unha grave afección reumática. En calidade de farmacéutico, que nunca exerceu máis que en si mesmo, probou canto remedio saía, sen resultado.

A enfermidade privouno de ir ao campo mais favoreceu que puidese dedicarse ás grandes monografías que había confeccionar nesta época. A base estaba recollida nas décadas anteriores. Desde 1920 un inmenso traballo de estudo do territorio: o catálogo dos castros e das mámoas galegas, os estudos comarcais, plasmados en xeiras como a do Deza ou Melide, Calvos de Randín ou Parroquia de Velle. A escavación de estacións megalíticas ou de numerosos castros galegos e a sistematización da prehistoria galega. Todo dende o coñecemento das fontes antigas e das máis avanzadas teorías e métodos.

A intensa actividade despuntou na ciencia arqueolóxica. Na escola catalá de arqueoloxía, dirixida por Bosch Gimpera brillou pronto a figura de Cuevillas, por iso, cando o seu discípulo Pericot vén desempeñar a cátedra de Arqueoloxía da Universidade de Santiago en 1925 trae a misión -recomendada tamén por Obermaier- de buscar a Cuevillas e canalizar o seu traballo cara á Universidade. Desde 1928, xuntos, dirixen as escavacións do castro de Troña en Mondariz e consolidan unha profunda, sincera, fiel e desinteresada amizade. Cuevillas é a indiscutible referencia da arqueoloxía galega do seu tempo e Pericot unha das figuras claves da prehistoria española. Desde o ano anterior tivera que abandonar Galicia e só volvería en contadas ocasións, como a que inmortaliza a fotografía. Cando Florentino Cuevillas falece Pericot, nas páxinas do Boletín da Comisión de Monumentos, escribe un emotivo recordo sobre a fascinación que lle producira tanto o científico como a persoa.

Cuevillas e Pericot desenvolveron, xunto a outras persoas, un frutífero e admirable labor nos anos vinte. Como recoñecemento, cando se cumpren cen anos do nacemento da Revista Nós, o medio no que Cuevillas e esta Xeración publica as súas indagacións arqueolóxicas, este Museo quere participar no aniversario con dúas accións.

Por un lado, queremos mostrar a experiencia arqueolóxica desenvolta en Galicia desde 1920 ata 1936, a fin da revista e do movemento. Qué se está a facer en cada lugar e qué novidades se achegan. Igual que o facían no seu tempo, tamén cun ollo posto en Portugal.

Por outro lado, publicaremos a correspondencia persoal de Cuevillas, como medio de coñecer facetas da súa personalidade menos estudadas, introducirnos na intrahistoria de moitos proxectos e arelas e descubrir ou percibir éxitos, fracasos e preocupacións vividas.

Ao longo deste ano vimos dedicando á celebración do centenario cada Peza do mes. En datas máis próximas achegamos estas dúas novas iniciativas tomando como referencia a figura de Florentino Cuevillas, quen ademais de forxar e apoderar a identidade galega contribuíu ao incremento, estudo e salvagarda dos fondos deste Museo.

Sala de exposicións Escolma de Escultura

07/07/2020 | destacado | xeral
sec_sala

Recordamos que a sala de exposicións “Escolma de escultura“, ubicada ao carón do Claustro de San Francisco na cidade de Ourense, ten abertas as súas portas ao público cun aforo limitado.

Convidamosvos a visitar este interesante espazo da nosa cidade e a excelente escolma de escultura que acolle, con pezas que abranguen unha ampla cronoloxía dende a Idade do Bronce ata o Barroco.

Horario:

De martes a sábado de 9.00 a 21.00 horas

Domingo de 9.00 a 15.00 horas

Luns e festivos pechada

Semana Galega en Portugal. 1935

01/07/2020 | xeral
FDE002781

Tan perto, tan lonxe. Ata 1128, cando a ruptura comeza, conservaban Portugal e Galicia unha cultura e territorio común. A independencia do condado de Portugal, cunha liña marcada polo río Miño, foi primeiro máis política que social. Era tan indecisa a fronteira que as numerosas fortificacións que houbo que dispor debían colocarse en zigzag. Saussure dicía que persoas que non se entenden é porque falan distintos idiomas, pois ben falla dicir que ata o século XV Portugal e Galicia mantiveron unha mesma lingua. A partir de mediados do século XIV Galicia deixara de ter a súa importancia social e cultural perdendo o seu peso político cada vez máis a favor do centro da meseta castelá e o castelán imponse como lingua do poder. Pola súa parte, Portugal pasa a ollar con atención cara ao sur e ábrese ao mar. Sendo claramente países irmáns póñense de lombo, e a conciencia da cultura común rómpese, quedando claramente escurecida na Galicia e con protagonismo crecente na parte portuguesa.

Rematado o tránsito polos séculos escuros, mediado o século XIX, co Rexurdimento hai un acercamento por medio da lingua. Considérase que portugués e galego teñen un tronco común, o que favoreceu a identidade do galego ata entón vista como unha fala menor. Na década de 1920, especialmente grazas ás persoas que forman a Xeración Nós da que o Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense celebra este 2020 o seu centenario, a intelectualidade galega aproxímase a Portugal conscientes que co norte deste territorio posúen unha historia compartida. As páxinas de Nós e Arquivos ábrense aos escritores lusos mentres que as revistas portuguesas fan o propio cos galegos.

Por medio do Seminario de Estudos Galegos canalízase o clima de confraternidade coa velada dedicada a Carolina Michäelis de Vasconcelos ou o ingreso de numerosa intelectualidade portuguesa na institución. En 1929, acordan celebrar unha Semana Galega no Porto, organizada por Mendes Correa e Florentino Cuevillas, quen xunto a Bouza-Brey viña de recorrer o norte de Portugal en 1928. Nese momento non se puido levar a cabo, mais o proxecto continuou vixente para retomarse en 1932, aínda que novos avatares adiárona ata 1935. O programa incluíu visitas a monumentos, veladas teatrais e un inusitado programa de conferencias que reunía as novísimas investigacións realizadas en Galicia en materias como historia, arte, antropoloxía ou medicina. O día 6 de abril o grupo participante fotografouse no Grande Hotel do Bussaco para deixar como recordo a imaxe que acompañamos. Acordaron finalmente celebrar unha semana portuguesa en Galicia e publicar unhas actas no seguinte ano: 1936, non puido ser.

As actas do encontro debían comezar así: “O Seminario foi decir ao pobo portugués o que era a terra galega, foi falar da vella “terra gençor” chea de agarimo pra o pobo irmán. Mais os portugueses e dun xeito especial as xentes do Porto que dou nome á Lusitania e de Guimaraes que foi seu berce, as xentes das terras do antre Douro e Minho onde decorreran estas xornadas souperon dicir aos galegos o que é Portugal para a irmá Galicia. Que a irmandade xurada nas ribeiras do Douro, na paisaxe románica de Guimaraes, nos outos do Bussaco e nos castros da veiramar das descobertas medre en vizosos froitos para os dous pobos!”

← entradas máis antigas